„Należy spożyć do …” a „Najlepiej spożyć przed…”

wywiad z auditorem wiodącym TÜV SÜD Polska, Adamem Bońkowskim z okazji Międzynarodowego Dnia Świadomości na Temat Strat i Marnowania Żywności

wywiad z auditorem wiodącym TÜV SÜD Polska, Adamem Bońkowskim z okazji Międzynarodowego Dnia Świadomości na Temat Strat i Marnowania Żywności

Ilość marnowanej żywności na całym świecie mówi wiele o człowieku, człowieczeństwie i jego wpływie na całą planetę Ziemia. Jedynie w Polsce, w 2020 roku, zmarnowaliśmy około 5 milionów ton żywności - to tak jakby każdej sekundy w śmietniku lądowało około 158 kilogramów dobrej jakości żywności. W dniu 29.09.2021 obchodzimy drugi Międzynarodowy Dzień Świadomości na Temat Strat i Marnowania Żywności, czyli ustanowiony przez ONZ dzień w którym promowane są idee związane z ograniczeniem marnowania wyprodukowanej żywności oraz podejście Zero Waste.

Z tej okazji Federacja Polskich Banków Żywności oraz Bank Żywności SOS w Warszawie zorganizowały wydarzenie o nazwie „Zupa Disco". Zupa Disco jest międzynarodowym wydarzeniem, którego początki sięgają 2012 roku, gdzie zorganizowano pierwsze gotowanie zupy z składników, które niewykorzystane mogłyby ulec zmarnowaniu. Tym sposobem w roku 2012 nakarmiono ponad 8000 osób. Również zupa ugotowana w roku 2021, podczas wydarzenia w Warszawie, pozwoli nakarmić najbardziej potrzebujących podopiecznych Banków Żywności w całej Polsce.

Oprócz przygotowywania zupy odbyły się dwa panele dyskusyjne „Jak nie marnować” oraz „Należy spożyć do …” a „Najlepiej spożyć przed…”. W jednym z nich wziął udział nasz ekspert ds. znakowania żywności p. Adam Bońkowski, który odnosił się do aspektów związanych z poprawnym znakowaniem żywności oraz prezentacją dat przydatności do spożycia. Przedstawiamy skrót wypowiedzi naszego panelisty:

Q: Panie Adamie, jak można Pana zdaniem ulepszyć czytelność i klarowność oznaczeń dat ważności na produktach?

Adam Bońkowski: Tworzenie etykiet produktów spożywczych jest, wbrew pozorom, procesem bardzo złożonym. Należy wziąć pod uwagę m.in. kwestie związane z poprawnym nazewnictwem produktu spożywczego, wykorzystanymi składnikami, obecnością alergenów ale także umieszczonymi grafikami i znakowaniem daty przydatności do spożycia. Niestety producenci żywności nie mają pełnej dowolności w zapisach które mogą umieścić na etykietach produktów spożywczych. W przypadku dat przydatności do spożycia, aktem prawnym definiującym sposób umieszczenia informacji o datach przydatności do spożycia jest rozporządzenie 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Dopuszcza ono umieszczenie w głównych polach widzenia opakowania, czyli z reguły z przodu lub z tyłu opakowania produktu spożywczego następujących sformułowań „Należy spożyć do…”, „Najlepiej spożyć przed …” lub „Najlepiej spożyć przed końcem ….”. W związku z czym jedynymi sposobami ulepszenia czytelności i klarowności oznaczeń dat ważności produktów spożywczych jest przede wszystkim nadruk daty przydatności w miejscu widocznym dla konsumenta. Producenci powinni rozważyć również stosowanie odpowiednich czcionek, ułatwiających czytanie, zwiększenie większości czcionki nadruku oraz nadruk daty przydatności do spożycia na białym lub jednolitym tle którego będzie łatwo ją odczytać zamiast na wielokolorowej grafice.

Warto wspomnieć że w grudniu 2020 Komisja Europejska dokonała Wstępnej Oceny Regulacji rozporządzenia 1169/2011 w który podniosła temat marnowania żywności ze względu na sposób prezentacji informacji o dacie przydatności do spożycia. Wstępne propozycje zmian w rozporządzeniu 1169/2011 dotyczą m.in. rozszerzenia katalogu produktów dla których nie jest konieczne określenie na opakowaniu dat przydatności do spożycia o produkty o niskiej aktywności wody, takie jak np. kawa, herbata, cukier, makarony. Zmiany zakładają również rezygnację z wykorzystywania pojęcia „najlepiej spożyć przed…” oraz dopuszczenie wykorzystywania innych określeń np. „Często dobre po”.

Q: Panie Adamie, weryfikacja wieloetapowa etykiet. Na czym polega, na jakiej wiedzy ekspertów bazuje i jak działa w odniesieniu do oznaczania dat ważności produktów? 

A.B.: Wieloetapowa weryfikacja etykiet jest procesem angażującym dużą grupę ekspertów. Pierwszym etapem jest rozłożenie etykiety na poszczególne elementy, czyli np. nazwę produktu spożywczego, jego skład, sposób wyszczególnienia substancji alergennych, sposób znakowania daty przydatności do spożycia. W trakcie oceny eksperci muszą posiadać wiedzę z zakresu poprawnego znakowania składników odżywczych, muszą potrafić obliczyć wartości odżywcze produktów, ocenić sposób oznakowania terminu przydatności do spożycia przydatności do spożycia i inne elementy. Następnie po podziale zadań i otrzymaniu poszczególnych ocen i rekomendacji, tworzony jest kompletny raport. Raport przygotowany przez zespół ekspertów jest ponownie weryfikowany przez eksperta i zatwierdzany przez osoby nadzorujące procesy. W przypadku zatwierdzenia dokumentu, raport może zostać przekazany klientowi. Na tym jednak weryfikacja się nie kończy. W przypadku określenia elementów etykiet które należy poprawić, klient dokonuje zmian w zapisach lub formule etykiety i ponownie przesyła ją do weryfikacji. Dopiero po ponownej weryfikacji i poprawie wszystkich elementów etykietę można uznać za zweryfikowaną.

Q: W takim razie co jeszcze możemy zrobić aby zapobiegać marnowaniu żywności?

A.B.: Pierwszym, najważniejszym i przynoszącym najlepsze efekty działaniem jest edukacja wszystkich konsumentów i uświadamianie, ile zasobów tracimy wraz ze zmarnowaną żywnością. Istotnym elementem jest również kupowanie certyfikowanych produktów lub korzystanie z usług certyfikowanych przedsiębiorstw, których poprawność procesów, również w zakresie ograniczania marnowania żywności i zasobów, została zweryfikowana przez niezależną jednostkę certyfikującą jaką jest TÜV SÜD Polska.


Adam Bońkowski – auditor wiodący TÜV SÜD Polska, project manager, ekspert branży spożywczej. Absolwent Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, kierunek biotechnologia w produkcji spożywczej. Od początku swojej kariery zawodowej związany z obszarem zarządzania jakością w jego różnych aspektach. Od 2017 roku prowadzi działalność ekspercką w obszarach systemów zarządzania, technologii oraz znakowania żywności.

Realizował kilkadziesiąt projektów weryfikacji etykiet oraz tłumaczeń, wdrażania marek własnych w kraju oraz na poziomie międzynarodowym w ramach grupy TÜV SÜD. Czynny auditor oraz inspektor w obszarach Standardu Polskiej Izby Mleka „bez GMO”, V-Label, Gluten-free, SASO Standard.

Jak możemy pomóc?

Wybierz lokalizację