Istota inwestycji w dobrostan zwierząt

Artykuł z okazji Światowego Dnia Zwierząt Hodowlanych

Artykuł z okazji Światowego Dnia Zwierząt Hodowlanych

Dobrostan i poprawa warunków bytowych zwierząt to w dzisiejszych czasach nie tylko obowiązek prawny. Wymagania te podyktowane są przede wszystkim ludzką potrzebą humanitarnego traktowania innych istot żywych, a także ogólnego życia w zgodzie z naturą. Według założeń dobrostanu zwierzęta powinny być wolne od głodu i pragnienia, bólu i chorób, stresu i strachu, przy równoczesnej możliwości wyrażania naturalnych dla danego gatunku zachowań i przebywania w warunkach przypominających ich środowisko pierwotne. Koncepcja dobrostanu zakłada, że człowiek może użytkować zwierzęta hodowlane, jednak tylko w przypadku gdy podejmowane są wszelkie starania w zakresie minimalizacji czynników stresogennych, które ta działalność powoduje. Wzrastająca świadomość konsumentów oraz możliwość wyboru produktów cruelty-free* na rynku powoduje naciski na producentów w kwestii zwiększania i egzekwowania wymogów dobrostanu zwierząt. Czy w takim razie działania w kwestii popularyzacji poprawy dobrostanu zwierząt gospodarskich są uzasadnione?

Aby postarać się jak najlepiej odpowiedzieć na to pytanie, należy w pierwszej kolejności przyjrzeć się zapisom prawnym. W samej Unii Europejskiej istnieje około 100 różnych aktów prawnych związanych z obszarem dobrostanu zwierząt, przy czym prace legislacyjne nad potencjalnymi zmianami nadal trwają. Zarówno przepisy unijne, jak i prawo krajowe regulują kwestie postępowania ze zwierzętami. Określone są minimalne warunki utrzymania zwierząt, bezpieczeństwo i higiena pracy oraz odpowiedzialność za niewłaściwe traktowanie i znęcanie się. Zasady te są od lat promowane przez Unię Europejską przy użyciu zasad wzajemnej zgodności, czyli cross-compliance. Zakres cross-compliance został podzielony na trzy obszary:

  • Obszar A, obejmujący: zagadnienia ochrony środowiska naturalnego, identyfikację i rejestrację zwierząt.
  • Obszar B, obejmujący: zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt, zgłaszanie niektórych chorób, zdrowotność roślin.
  • Obszar C, obejmujący: dobrostan zwierząt.

Realizując założenia dobrostanu zwierząt można sformułować wymagania minimalne oraz praktyki, które są niedozwolone i których stosowanie powinno skutkować poniesieniem odpowiedzialności karnej. Niehumanitarne traktowanie zwierząt jest w Polsce prawnie zabronione, a w roku 2018 zaostrzono kary za niewłaściwe postępowanie i okrucieństwo wobec zwierząt.

Zmiany w podejściu do dobrostanu zwierząt widoczne są w naszym kraju np. w postaci realizowanych w ostatnich latach dopłat dla producentów rolnych z działania "Dobrostan zwierząt" PROW 2014-2020 (dla gatunków: bydło mleczne i mięsne, świnie, kozy i owce). W Polsce głównym aktem prawnym regulującym kwestie dobrostanu zwierząt jest Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt z późn. zm., oraz rozporządzenia wykonawcze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

  1. Rozporządzenie z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej  
  2. Rozporządzenie z 10 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej.

Nadzór nad przestrzeganiem przepisów powierzono Inspekcji Weterynaryjnej, a kontrolowane są zwłaszcza następujące obszary:

  • opieka nad i nadzór zwierzętami,
  • opieka nad chorymi zwierzętami,
  • swoboda ruchu, kładzenia się i wstawania,
  • dostęp do wody i paszy,
  • pokrycie potrzeb żywieniowych zwierząt,
  • higiena paszy,
  • nieszkodliwość materiałów wyposażenia,
  • dostosowanie warunków utrzymania do gatunku i stanu fizjologicznego zwierząt,
  • zachowanie odpowiedniej higieny pomieszczeń i wyposażenia,
  • właściwa wentylacja, właściwe oświetlenie,
  • dokumentacja weterynaryjna.

W odpowiedzi na oczekiwania konsumentów sieci handlowe preferują wychodzenie hodowców poza wymogi minimalne w zakresie dobrostanu zwierząt. Działy jakości sieci handlowych są bowiem słusznie przekonane, że dbałość o dobrostan przekłada się bezpośrednio na wyższą jakość produktów, a więc na większe zainteresowanie konsumenta. Jest to szczególnie widoczne w przypadku sprzedaży chociażby jaj konsumpcyjnych czy tzw. kurczaka zagrodowego. Istotnymi czynnikami przyczyniającymi się do takiego stanu rzeczy są również kwestie etyczne dotyczące spożywania mięs i produktów pochodzenia zwierzęcego – duża część wegetarian lub wegan zdecydowała się na ten typ diety w ramach protestu przeciwko okrucieństwu i bestialskim warunkom, w jakich hodowane są zwierzęta gospodarcze.

Mimo tego, że dla polskich hodowców kwestie dobrostanu zwierząt są niezwykle ważne, bez zachęty finansowej zwiększanie standardów może być trudne do osiągnięcia. Konieczne jest bowiem przeprowadzanie kosztownych inwestycji związanych z modernizacją obecnej i wprowadzaniem nowej infrastruktury i technologii, a także regularne szkolenia dla pracowników rolnych.

Poprawa warunków dobrostanu nie jest już tematem dyskusyjnym – mimo, że w założeniu inwestycja w dobrostan istot żywych zawsze jest opłacalna, wiąże się ona ze znacznymi kosztami początkowymi, których nie każdy rolnik jest w stanie się podjąć. Należy jednak pamiętać, że dobrostan przekłada się później na wyższe wyniki produkcyjne wynikające z lepszej kondycji i stanu zdrowia zwierząt, lepszego wykorzystania pasz oraz finalnie do zwiększenia jakości otrzymywanego produktu. Dlatego też wpływ poprawy dobrostanu szczególnie widoczny jest w gospodarstwach specjalizujących się w produkcji mleka i mięsa. Poprawa jakości życia zwierząt jest więc elementem, w który każdy hodowca powinien inwestować, jeśli jego celem jest zwiększenie wyników produkcyjnych, spełnianie międzynarodowych wymagań i standardów dobrostanu oraz poprawa wizerunku swojego przedsiębiorstwa i budowa marki cruelty-free.

*Cruelty-free – sformułowanie, które oznacza, że na żadnym etapie produkcji danego wyrobu nie doszło do narażenia zwierząt na cierpienie.

Aneta Sikorska ekspert

 

 

Artykuł napisała: Aneta Sikorska, Project Manager Audit Services | Lead Auditor Audit Services Food & Agriculture, TÜV SÜD Polska Sp. z o.o.

Dowiedz się wiecej na temat usług Food, Health & Beauty

Wybierz lokalizację